roofimon

เมื่อตอนน้ำท่วมมีโอกาสได้ไปเที่ยวหลายจังหวัดในภาคเหนือแต่ละจังหวัดก็มีจุดเด่นด้อยต่างกันไปแต่จังหวัดที่ผมประทับใจเป็นการส่วนตัวมากที่สุดคือ แพร่ เพราะได้ไปซื้อหม้อฮ่อม!!!! หลายคนอาจสงสัยว่าไอ้หม้อฮ่อมที่ผมไปซื้อมันต่างจากหม้อฮ่อมทั่วไปที่เราเห็นๆกันตรงไหนเรื่องแรกคือ “ราคา” ยกตัวอย่างเช่นเตี่ยวสะดอเราอาจเคยซื้อกันตัวละไม่เกิน 400 บาทแต่ที่ผมไปซื้อตัวละ 1,000-1,600 บาท ==” แม่เจ้าแพงมากกกกกก แต่!!!!! อย่างเพิ่งตกใจครับความแพงทุกอย่างทีที่มาที่ไปว่าทำไปแพง อย่างแรกคือกระบวนการผลิตของหม้อฮ่อมเจ้านี้เป็นไปตามวิธีดั้งเดิมเกือบ 100% ผมไปนั่งดูโรงย้อมเขาแล้วครับเป็นโรงย้อมกลางนาสวยมากกระบวนการผลิดผ้ารายละเอียดการทำหม้อฮ่อมผมย่อมาจากบทความของร้ายที่ผมไปซื้อมาคือ แก้ววรรณา

คัดย่อมาจาก “แพรพรรณหม้อห้อมแพร่”
บทความ เขียนโดยวุฒิไกร ผาทอง 31 พค.54

การผลิตหม้อห้อมแบบดั้งเดิม

การผลิตหม้อห้อมแบบดั้งเดิม หรือ หม้อห้อมธรรมชาตินั้น แบ่งเป็น ๕ ส่วน

ส่วนแรกนั้นคือการทำเนื้อห้อมจากต้นห้อม เนื้อครามจากต้นคราม หรือเนื้อครามจากต้นเบิก พืช ๓ ชนิดที่ให้สีคราม คนแพร่ก็เรียกรวม ๆ ว่าต้นห้อม เรานำพืชและอย่างนั้นมาแช่ประมาณ ๖ – ๑๒ ชั่วโมง แล้วแต่สภาพอากาศ จนน้ำที่แช่ออกสีเขียว กรองเอาแต่น้ำมาตีกับปูน พอได้ที่ฟองสีน้ำเงินก็จะยุบตัว ปล่อยให้ตกตะกอน แล้วกรองเอาตะกอนมาใช้ ตะกอนนั้นเรียกว่าเนื้อห้อม หรือ เนื้อครามนั่นเอง

ส่วนที่สองเป็นเรื่องของการทำน้ำด่างจากขี้เถ้า แบบเดียวกับที่คนโบราณเขากรองเอาไว้ซักผ้านั่นแหละ แต่แยกความเข้มข้นไว้เป็นน้ำหนึ่งน้ำสอง เพื่อใช้ต่างวาระกัน

ส่วนที่สามคือการก่อหม้อ บางแห่งเรียกว่าตั้งหม้อ นำเนื้อห้อมมาหมักรวมกับน้ำด่าง น้ำปูน น้ำตาล ตามอัตราส่วนที่เหมาะสม อย่างเรื่องน้ำตาลนั้นบางเจ้าก็ใช้เหล้า น้ำซาวข้าว บ้างก็เป็นกล้วย อ้อย สัปรส เป็นสูตรร้านใครร้านมัน ซึ่งจะใช้เวลาในการหมักตั้งแต่ ๒ ชั่วโมง ถึง ครึ่งเดือน ถึงจะย้อมได้ นั่นก็มีผลในเรื่องความทนทานของสีที่ย้อมได้ต่างกันอีก

ส่วนที่ ๔ คือ การย้อมอยากได้สีเข้มก็ย้อมซ้ำอีกถ้าเส้นด้ายนั้นแห้งหมาด นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะชอบใจถ้าได้ลองย้อม เพราะติดใจเรื่องการเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีฟ้าหรือน้ำเงินของเส้นฝ้ายย้อมที่ชุ่มน้ำย้อมเมื่อทำปฏิกิริยากับอากาศ แล้วการย้อมห้อมธรรมชาติก็รู้สึกไว้วางใจ เบาใจไม่กลัวแพ้หรือคันตามมา และ ส่วนที่ ๕ นั้นเป็นการทอที่บางคนอาจสนุกกับการออกแบบให้ช่างทอ แต่ไม่สนุกกับการรอคอย กว่าจะเห็นของจริงก็ ๒ – ๔ เดือน

ดังนั้นผลที่ได้จากการผลิตลักษณะนี้คือผ้าที่นุ่มละมุนอย่างที่ผมไม่เคยได้เห็นและสัมผัสมาก่อน เรียกได้ว่าจับครั้งแรกก็รู้แล้วว่าแพงแต่ก็จะซื้อเพราะใส่สบาย ไม่ร้อน ไม่คัน ไม่แข็งทื่อๆ ความรู้สึกนี้สามารถอธิบายได้ง่ายๆเช่นเราเดินไปดูและจับๆประเป๋าหลุยส์จะก๊อปเกรดเอหรือแท้ก็ตาม แล้วเราก็เดินไปดูกระเป๋าหลุยส์แบกะดินที่ตัดจากโรงงานนรกที่ไหนสักที่ เราจะเห็นและรู้สึกถึงความแตกต่างอย่างชัดเจนว่าไอ้ของแพงมันทำให้รู้สึกแตกต่างได้อย่างไร ดังนั้นการไปร้านครั้งแรกก็สอยมาสองตัวใส่เดินไปเดินมาจนญาติที่บ้านสงสัย ก็เลยอธิบายกรรมวิธีการผลิตและให้ลองสมผัส ผลที่ได้คือเราเหมารถตู้ไปสองคันเพื่อไปแวะซื้อของที่ร้านนี้โดยเฉพาะเรียกได้ว่าไปถล่มร้านเลยก็ว่าได้เพราะไปรื้อค้นของออกมาดูจนจะหมดโกดังเขาและพบว่ายังมีอีกหลายอย่างที่น่าสนใจเช่นผ้าพันคอ ผ้าห่ม ผ้าปูที่นอน
จากวันนั้นเป็นต้นมาเตี่ยวสะดอร้าน แก้ววรรณา ก็กลายเป็นเครื่องแบบของผมเวลาอยู่บ้านเสมอมา

กลับมากรุงเทพสองวันเพื่อจัดการเรื่องงานและเรื่องเอกสารต่างๆสำหรับการเป็นผู้ประสบภัย เลยมีโอกาสได้ดูคลิปนี้ตอนเช้าระหว่างรอไปธนาคารเป็นเด็กสาวอายุ 18 เป็นนักปีนผามืออาชีพที่หัดปีนมาตั้งแต่อายุ 8 ขวบ !!! แต่ประเด็นของเรื่องไม่ได้อยู่ที่เรื่องของเธอแต่เป็นเรื่องของความงามของกีฬาที่เธอเล่นอยู่นั่นคือการปีนผา

Sasha DiGiulian. “Pure Imagination” 5.14d (9a). from Adidas Outdoor on Vimeo.

ก่อนหน้านี้สักห้าปีก่อนมาปั่นจักรยานผมเองเคยวนเวียนกับการปีนหน้าปาอยู่สองปีพอเข้าใจอะไรเกี่ยวกับกีฬานี้บ้างอย่างน้อยก็มากพอที่จะเล่าความรู้สึกได้ ถ้าเราเอากีฬาชนิดนี้ไปเปรียบเทียบกับกีฬาที่ต้องเล่นคนเดียวชนิดอื่นเช่น วิ่ง ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือ อื่นๆเราจะพบความแตกต่างของกีฬาชนิดนี้อยู่บ้างซึ่งส่วนนี้ถือเป็นเสน่ห์ของกีฬาปีนหน้าผา
อย่างแรกคือไม่ตืนเต้นการนั่งดูการปีนหน้าผาไม่ตื่นเต้นเลยแต่อาจจะดูดีกว่าการดูวิ่งมาราธอนหรือหารปั่นจักรยานระยะไกลสองอันนี้คือที่สุดแห่งความน่าเบื่อจะสนุกตอนจะเข้าเส้นชัยเท่านั้นเองแต่ปีนผานี่ดูไม่สนุกเลยก็ว่าได้แต่จะถ้าจะดูเรื่องการเคลื่อนไหวที่สวยงามผมรับรองว่าเราจะได้เห็นการเคลื่อนไหวร่างกาย การถ่ายน้ำหนัก การเปลี่ยนจุดสมดุลของร่างกายที่สวยงามอย่างยิ่ง เพราะแต่ละ move ที่เกิดขึ้นนั้นนักปีนต้องใช้ทั้งกำลัง เทคนิคเรื่องความสมดุลของร่างกาย และแน่นอนเราจะได้เห็นร่างกายที่ผ่านการฝึกฝนมาอย่างตรากตรำเพื่อใช้งานจริง ไม่ใช่ร่างกายที่เกิดจากการเพาะขึ้นมาในสถานที่ออกกำลังกาย เราจะเห็นร่างกายที่ Lean มากๆของนักปีนหน้าผาทุกคน
ต่อคือเป้าหมายของนักปีนผาที่ต้องการคือการพิชิตหน้าผาที่ขึ้นชื่อว่ายากและโหดเช่นหน้าผาในคลิปชื่อ Pure Imagination เป็นหน้าผาที่ยากระดับ 9A ถือว่ายากมากสำหรับมนุษย์เดินดินอย่างเราบางคนอาจจะสงสัยว่ามันยากแค่ไหนลองดูจากในคลิปได้ว่าจุดจับที่มีรอยชอร์คนั้นจะมีที่ให้เกาะได้ไม่เกินข้อแรกของนิ้วและใช้ได้ไม่เกินสามนิ้วบางทีใส่ได้นิ้วเดียว!!!การเล่นกีฬาอย่างอื่นอาจจะไม่มีการจัดลำดับความยากของเส้นทางเหมือนกีฬาชนิดนี้ดังนั้นการพิชิตผาได้เหมือนการเก็บ item ได้ในการเล่นเกมมันเป็นความภาคภูมิใจส่วนตัวเท่านั้น และแน่นอนว่าผาเหล่านี้ส่วนมากอยู่ในป่าดังนั้นจุดหมายของนักปีนผาคือการเผชิญหน้ากับธรรมชาติแต่เพียงลำพังจะมีก็แต่ผู้ช่วยอีกสองถึงสามคนเท่านั้นที่อยู่กับเรา ดังนั้นระหว่างการปีนมันคือการต่อสู้ระหว่างนักปีนกับธรรมชาติอันสวยงามนักปีนต้องใช้ทั้งกำลังและสมาธิเพื่อให้ผ่านจุดจับแต่ละจุดไปให้ได้จนถึงจุดหมายและเมื่อถึงจุดหมายแน่นอนว่า ไม่มีเสียงโห่ร้องแสดงความยินดีเหมือนการวิ่งเข้าเส้นเป็นที่หนึ่ง สิ่งเดียวที่นักปีนผาจะสัมผัสได้คือ “ความสะใจอย่างสงบ” ดีใจ แล้วก็เดินกลับบ้านนอนอย่างมีความสุขแทบจะไม่มีการลงบันทึกใดๆเรื่องความสำเร็จนี้ ไม่มีคนมาร่วมฉลองทุกอย่างหลังจากพิชิตผาได้ยังคงเหมือนเดิม เรายังเป็นตัวเราคนเดิม “การเคลื่อนตัวอย่าง สมดุล พริ้วไหวกับธรรมชาติอันเงียบสงบ” นี่แหละเสน่ห์ของการปีนผา

หนีน้ำมาอยู่บ้านที่สวรรคโลกก็ร่วมเดือนแล้วมีโอกาสได้ทำอะไรเยอะแยะไปหมด(แต่ก็ยังต้องทำงานอยู่นะ) เพราะการใช้ชีวิตอยู่ต่างจังหวะนั้นปัญหาเรื่องการเดินทางแทบจะไม่มีเนื่องจากทำงานอยู่ในบ้านประชุมในบ้านผ่านอินเทอร์เน็ท หิวก็บิดมอไซไปกินข้าวห้านาทีก็ถึง แถมค่าเทอมลูกก็ยังถูกว่าประมาณ 5 เท่า(เรื่องนี้ต้องเขียนแยกอีกเรื่องหนึ่ง)

นอกจากนี้ยังสามารถไปบ้านพ่อตาแม่ยายได้บ่อยขึ้นเพราะอยู่ห่างกันเพียงหนึ่งชั่วโมง เสาร์อาทิตย์ที่ผ่านมาเลยได้ไปนอนค้างที่ตากมาได้ไปดูกระทงสายอันเลื่องชื่อเป็นครั้งที่สองงานลอยกระทงสายยังคงงดงามเหมือนเคย

อีกสิ่งหนึ่งที่ได้ทำเสมอเวลาไปบ้านพ่อตาแม่ยายคือไปนอนดูการ์ตูนเพราะพี่ชายเมียเอาลูกชายมาฝากให้พ่อตาแม่ยายเลี้ยงเห็นมันมาตั้งแต่เกิดเล่นด้วยตั้งแต่เล็กจนนี่มันสองขวบครึ่งแล้วได้เวลานั่งดูการ์ตูนกับมันเสียทีโดยที่เรื่องล่าสุดที่ได้ดูคือเรื่องกังฟูแพนด้าภาคหนึ่ง จริงๆผมเองดูไปหลายรอบแล้วเหมือนกันแต่ไม่ได้ตั้งใจดูมากเนื่องจากลูกสาวกวนอยู่เสมอมารอบนี้เลยได้ดูเป็นจริงเป็นจังมาก ดูไปห้ารอบเพราะอย่างว่าเด็กมันไม่เบื่อหรอกดูจริงดูจังดูจนจำได้ว่าเดี๋ยวมันจะพูดอะไรจะได้เป็นฉากๆมันก็ยังดู ก่อนจะไปไกลกว่านี้หยุดเรื่องกังฟูแพนด้าไว้ก่อนขอกระโดดไปที่กิจกรรมคู่ขนานที่ได้ทำระหว่างหนีน้ำอีกอย่างคือการอ่านหนังสือ

หนังสือเล่มล่าสุดที่อ่านคือ นักวิทยาศาสตร์ของฮิตเลอร์ เป็นหนังสือที่เขียนบอกเล่าเรื่องราวของวิทยาศาสตร์ในภาคพื้นยุโรปเป็นหลักในช่วงปี 1900-1945 ว่าเป็นอย่างไร(ต้องเขียนแยกอีกเรื่อง) แต่มีใจความบางช่วงประมาณกลางๆเล่มที่เขียนถึงไอน์สไตน์ในวัยเด็กที่ผมอ่านแล้วมันสามารถเอามาประกอบกับเรื่องกังฟูแพนด้าได้เป็นอย่างดีมันคือเรื่อง “การศึกษาแบบอุตสาหกรรม”

ไอน์สไตน์ในวัยเด็กถูกส่งไปเรียนโรงเรียนที่สอนในรูปแบบของโรงเรียนทหาร หลังจากเรียนไปได้สักพักครูในโรงเรียนนั้นก็บอกกับไอน์สไตน์ว่าเปลี่ยนโรงเรียนเสียเถิดคนอย่างเขาไม่มีวันที่จะจบจากโรงเรียนแบบนี้ได้และไม่มีวันที่จะประสบความสำเร็จอะไรได้เลยในชีวิตนี้? หลังจากนั้นอีกไม่กี่สิบปีไอนสไตน์ได้รับรางวัลโนเบลสาขสฟิสิกส์และถูกยกย่องว่าเป็นหนึ่งในนักฟิสิกส์ที่เก่งที่สุดในโลก

โปแพนด้ายักษ์ที่ใฝ่ฝันว่าจะเป็นยอดจอมยุทธ์และถูกระบุโดยความบังเอิญหรือไม่ก็ไม่รู้ว่าเป็นนักรบมังกรในตำนาน แต่หลังจากนั้นก็ถูกนำตัวไปฝึกในโรงฝึกของสำนักแต่ฝึกเท่าไหร่ก็ไม่ก้าวหน้ามีแต่ถอยหลังจนกระทั่งอาจารย์ถอดใจและได้แต่บ่นว่าจะเป็นไปได้อย่างไรเพราะเมื่อดูจากลักษณะพื้นฐานแล้วเจ้าแพนด้าอ้วนๆตัวนี้ก็ไม่มีคุณสมบัติของการเป็นจอมยุทธ์เลย แต่!!! ตอนจบแพนด้าตัวนี้กลายเป็นนักรบมังกรเพราะอาจารย์ไปค้นพบวิธีการฝึกที่เหมาะสมและสร้างแรงจูงใจให้แพนด้านั้นตั้งใจเรียนวิทยายุทธ์ได้อย่างตั้งใจจนกระทั่งแตกฉานและกลายเป็นนักรบมังกรในตำนานได้ในที่สุด

จากสองเรื่องที่อยู่คนละโลกกลับมีส่วนคล้ายกันอย่างเหลือเชื่อนั่นคือคนที่ไม่มีคุณลักษณะใดๆเลยที่จะสามารถผ่านระบบการศึกษาพื้นที่วางไว้เพื่อ”ผลิต” ให้เกิดผลผลิตที่มีมาตรฐานเดียวกันกลับกลายเป็นยอดคนได้ด้วยกระบวนการสอนที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อคนๆนั้นโดยเฉพาะเรื่องนี้อาจเป็นเรื่องน่าคิดอีกเรื่องหนึ่งก็ได้ว่าการศึกษาเป็นเรื่องของปริมาณจริงหรือไม่เราสร้างกรอบการเรียนรู้เพื่อวางและวัดอย่างแน่นอนว่าถ้าใครก็ตามที่ไม่สามารถผ่านวิธีเหล่านี้ได้ถือว่าเขาไม่คู่ควรกับอาชีพการงานนี้อันนี้จริงหรือไม่ ทำให้เหมือนกับร้านขายเสื้อผ้ามาตรฐานที่มีขนาดให้เลือก S,M,L,XL ถ้าใส่ไม่ได้ก็ซวยไป

หรือเราควรจะหันกลับมาลองคิดดูใหม่ว่ากการศึกษาเป็นเรื่องละเอียดอ่อนมันเป็นเรื่องที่ต้องคิดหาวิธีกาารสอนให้เหมาะกับบุคคลนั้นๆแทนที่จะให้บุคคลนั้นปรับตัวเข้าหาระบบเรื่องนี้อาจดูบ้าแต่สำหรับผมมันเป็นเรื่องที่น่าสนใจมากๆ เพราะหลังจากที่ผ่านร้อนผ่านหนาวมาหลายปีในการทำงานจริงๆผมพบว่าปริญญาเป็นเรื่องที่ผมไม่สนใจอีกต่อไปในการหาเพื่อนร่วมงานสิ่งที่ผมสนใจคือความสนใจของคนๆนั้นมากว่าบางคนอาจจบสาขาอื่นมาและอาจเรียนไม่จบเลยแต่คนเหล่านั้นสามารถทำงานได้ดีมีความใฝ่รู้มากกว่าคนที่จบมาจากกระบวนการผลิตแบบอุตสาหกรรมหลายช่วงตัว ดังนั้นผมอยากจะบอกกับหลายๆคนว่าบางทีเราเจอคนที่พบปัญหาว่าทำไมเรียนยังไงก็เรียนไม่ได้ ไม่สนุก ไม่เข้าเส้น เลิกเรียน บางทีมันไม่ใช่ความผิดของคนเหล่านั้นมันเป็นความผิดของระบบต่างหากระบบมันห่วยเกินว่าที่คนเหล่านั้นจะทำใจอยู่กับมันได้ เราเลิกถามกันได้ไหมว่า “จบจากที่ไหน ทำงานที่ไหน” แล้วก็ร้องโอวมันเท่เสียจริงแต่หารู้ไม่ว่าสิ่งนั้นมันกลวงสิ้นดีเพราะจริงๆแล้วทำอะไรกันไม่เป็นเลย เปลี่ยนมาเป็น “เล่าให้ฟังหน่อยคุณทำอะไรได้บ้าง ทำอะไรมาบ้างและตอนนี้ได้ทำอะไรบ้างทำให้ดูหน่อย”